فتو مرند: در این مطلب در مورد تاریخ شهرستان مرند میخوانیم و میتوان در انشا دانشآموزان نیز بهره ببرید.
شهرستان مرند یکی از شهرستانهای استان آذبایجان شرقی است و مرکز آن نیز شهر مرند است که در سال ۱۳۲۷ به شهرستان تبدیل شد.
شهرستان مرند در ۵۷ کیلومتری شمال غرب تبریز و در محور ارتباطی اروپا و آسیای میانه قرار گرفته و دارای ۲ بخش، پنج شهر، ۹ دهستان، ۱۲۹ آبادی بوده که ۱۱۳ آبادی دارای سکنه و ۱۶ آبادی آن خالی از سکنه است. شهرستان مرند با جمعیتی بالغ بر ۲۵۰هزار نفرسومین شهرستان پرجمعیت استان پس از شهرستانهای تبریز و مراغه میباشد. اهالی شهرستان مرند آذربایجانی بوده و به زبان ترکی آذربایجانی صحبت میکنند.
نخستین نام مرند را مورخینی چون هرودوت و گزنفون، هادی شیخ علیزاده، مانداگارنا دانستهاند و استرابون آن را موروندا خواندهاست. بر اساس اسناد اورارتویی سابقه این شهر به اواسط هزاره سوم قبل از میلاد میرسد، مرند در روزگار پادشاهی مادها از رونق زیادی برخوردار بوده و روزگاری مرکز حکومت اقوامی مهم در دوره کلده و آشور بودهاست. بر اساس نوشتههای تورات، مادر حضرت نوح در شهر مرند دفن شده و در روایتی احتمال دفن حضرت نوح نیز در این شهر آمدهاست.در روایات باستانی ارامنه آمدهاست حضرت نوح (ع) در مرند مدفون شده که البته ارامنه امروزی میگویند حضرت نوح (ع) در نخجوان فرود آمد و در آن شهر نیز مدفون شد ولی قبر همسرش در مرند است.
مرند پیش از اسلام
آنچه که از مدارک تاریخی بر میآید، فتح آذربایجان به دست اعراب در سالهای ۱۸ تا ۲۲ هجری قمری صورت گرفتهاست، اما مورخین اسلامی از مرند برای نخستین بار در سال ۱۶۰ هجری نام بردهاند. بنا به نوشتهٔ بلاذری، مرند در هنگام فتح آذربایجان، قریهٔ کوچکی بود که ابوالبیعت حلبس بهآبادی آنجا همت گماشت و پس از او پسرش محمدبنبعیث در سال ۲۰۰ هجری، حاکم مرند شد و برای توسعهٔ شهر کوشش بسیار کرد. این مرد فرهنگ دوست، دلیر و شجاع بود و بنا به نوشتهٔ طبری، او شعرهایی به زبان فارسی داشته که در آذربایجان معروف بودهاست.
خبری از مرند: توصیه های فرمانده انتظامی مرند به شهروندان
در روزگار قیام بابک خرمدین به سال ۲۰۱ هجری، شهر مرند سالها یکی از مناطق تحت نفوذ وی بودهاست. چند سلسلهٔ مهم و محلی در این زمان بر مرند حکومت میراندهاند که از جملهٔ آنها سالاریان، روادیان و شدادیان را میتوان نام برد. در اواخر قرن چهارم هجری، در کتابهای حدودالعالم و صورةالارض، از مرند به عنوان شهری آباد یاد شدهاست و ابوعبدالله مقدسی نیز مرند را شهری مستحکم نامیده و حمدالله مستوفی در نزهةالقلوب نوشتهاست: مرند شهر بزرگی است که دور بارویش ۸۰۰ گام است و باغهای پرمیوه دارد. بالاخره شاردن، سیاح فرانسوی مینویسد: مرند شهر خوبی است و دارای ۲۵۰۰ باب خانه و باغچه میباشد و بوستانهایش بیشتر از عمارت و آبادی است. همچنین بسیاری از مورخین اسلامی از جمله ابن حوقل بغدادی، یاقوت حموی، حمدالله مستوفی قزوینی، ابراهیم اصطخری، الفداء قزوینی، ناصر خسرو قبادیانی، ابن واضح یعقوبی، یحیی بلاذری و ابن خردادیه همگی در کتب خود از مرند یاد کرده و آن را توصیف کردهاند.
در سال ۶۰۲ هجری قمری، مرند در یک یورش سهمگین توسط ارمنیان به ویرانی کشیده شد. در سال ۶۲۲، سلطان جلالالدین خوارزمشاه در مرند استقرار یافت. در دورهٔ ایلخانان بر رونق و آبادی مرند افزوده شد. بهطوریکه بنای کاروانسرای آیراندیبی و قلعهٔ هلاکو در شمال مرند نیز از بناهای اواخر دورهٔ ایلخانی، یعنی زمان ابوسعید بهادرخان به سال ۷۳۱ است که کتیبهٔ محراب مسجد جامع مرند نیز شاهد این مدعاست.
مرند در زمان حکومت امرای محلی قراقویونلوها، محل پیکارهای مختلفی واقع گردید. در سال ۸۰۷ هجری، مرند به دست سپاهیان میرزا ابوبکر کرد غارت گردید. قرایوسف در سال ۸۰۹، پس از جنگ با ابوبکر در مرند، زمستان را اتراق کرد. در سال ۸۳۷، شهر مرند پس از نبردی طولانی بین آققویونلوها و تیموریان به دست آق قویونلوها فتح گردید. جهانشاه میرزا قرایوسف، هنگام جنگ با برادر خود -اسکندر میرزا- در مرند اقامت گزید. در دورهٔ صفویه، هنگام جنگ بین شاه تهماسب صفوی با عثمانیان، مرند مرکز فرماندهی سپاه ایران بود. در سال ۱۰۱۱ هجری، شاه عباس صفوی حکومت مرند را به جمشید سلطان دنبلی سپرد. در سال ۱۰۱۴ تا ۱۰۱۶ در هنگام جنگ بین صفویه و عثمانیان، شاه عباس مدتی در مرند مستقر شد. در بین سالهای ۱۰۴۵ و ۱۱۳۵ هجری، شهر مرند در جنگهای بین ایران و عثمانی مورد تعرض و قتل و غارت قرار گرفت. در زمان ضعف دولت صفویه و حکومت نادرشاه افشار، شهر مرند به دست حکام خاندان دنبلی اداره میشد که افرادی غارتگر وظالم بودند، در دورهٔ زندیه، کریمخان زند در سال ۱۲۰۵ هجری توانست آذربایجان، از جمله مرند را از دست حکام محلی درآورد. در دورهٔ قاجاریه نیز حسین خان دنبلی حاکم مرند و خوی از فتحعلی شاه قاجار پذیرائی کرد. در زمان عقد معاهدهٔ ترکمانچای به سال ۱۲۴۳، نمایندهٔ عباس میرزا با پاسکویچ، فرماندهٔ روسی در مرند ملاقات کرد. در دورهٔ مشروطیت، سردار ملی سالها در مرند با میرزا حسین خان یکانی و رضاقلی سرتیپ یکانی فرزند زال خان روابط نزدیک داشتهاست. از دیگر مجاهدین آزادیخواه دورهٔ مشروطیت در مرند از اشخاص زیر میتوان نام برد: میرزا عیسی حکیمزاده، اسماعیل یکانی، نورالله یکانی، حبیبالله شاملوی مرندی، حاج ابراهیم ذوالفقارزاده، محمدولی صراف، حاج حسین صراف، میرزا محمود، برادران میرزا صابر مرندی معروف به مکافات، صاحب روزنامهٔ مکافات به سال ۱۳۲۷ هجری در خوی، حاج جلال مرندی، محسن خان، مصطفی خان اسفندیاری، حاج ملاعباس واعظ قرهآغاجی، حاج علیاکبر صدیقی، میرزا کریمزاده و میرزا نصیر رئیسالسادات و پسرش میرزا احمد رئیسالسادات، موسی خان پاشا و پسرش شیخعلیپاشایی.
هم چنین بخوانید: افزایش قربانیان کرونایی مرند به ۱۵نفر